18 sierpnia 2026 roku w Dworze Skrzynki odbyło się III Forum Regionalistów Wielkopolskich – wydarzenie poświęcone ochronie, dokumentowaniu i popularyzacji dziedzictwa regionu. Spotkanie zgromadziło regionalistów, przedstawicieli instytucji kultury, archiwów, organizacji turystycznych oraz osoby, które społecznie zajmują się historią i dziedzictwem swoich małych ojczyzn.
Organizatorem Forum była Fundacja Instytutu Skrzynki. Celem wydarzenia była przede wszystkim wymiana doświadczeń, prezentacja prowadzonych badań i projektów, poznawanie nowych narzędzi pracy oraz budowanie współpracy pomiędzy osobami i instytucjami zajmującymi się dziedzictwem Wielkopolski.
Forum otworzyli Jan Babczyszyn Dyrektor Instytutu Skrzynki oraz Piotr Basiński z Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej. W imieniu Starosty Poznańskiego uczestników powitała Elżbieta Nawrocka, Członek Zarządu Powiatu Poznańskiego. Następnie prof. Ryszard Kowalczyk, przedstawił ideę Kongresu Regionalizmu Polskiego, który zaplanowany jest na końcówkę roku 2026..
Jednym z najważniejszych tematów tegorocznego Forum były nowe technologie i narzędzia, które mogą wspierać osoby dokumentujące lokalną historię.
Wiktoria Kasińska z Archiwum Państwowego w Poznaniu zaprezentowała możliwości mobilnej pracowni digitalizacji oraz praktyczne zasady skanowania materiałów. Uczestnicy poznali również możliwości Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej, która stanowi ważne źródło materiałów dotyczących historii i dziedzictwa regionu.
O cyfrowym opracowywaniu i opisywaniu zbiorów mówił także Tomasz Łuczak z Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Oddziału Terenowego w Poznaniu. Przedstawił on między innymi standard Dublin Core i znaczenie metadanych w pracy regionalistów.
W programie znalazło się również miejsce na temat sztucznej inteligencji. Wiktoria Kasińska opowiedziała także o możliwościach wykorzystania AI w paleografii, natomiast Anna Wojtko z Muzeum Regionalnego w Stęszewie przedstawiła doświadczenia związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w muzeum, odnosząc się m.in. do wystawy „Portrety żywe. Opowieści Powstańców Wielkopolskich”.
Dużo uwagi poświęcono również dokumentowaniu lokalnych historii. Dr Jacek Kubiak z Poznańskiego Archiwum Historii Mówionej zaprezentował praktyczne możliwości wykorzystania archiwum historii mówionej w pracy regionalisty.
Uczestnicy poznali także możliwości Geoportalu jako narzędzia przydatnego w badaniach lokalnych, edukacji i dokumentowaniu zmian zachodzących w krajobrazie. Temat przedstawił Marek Stawarz z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Poznaniu.
O wykorzystaniu historycznych map w turystyce, edukacji regionalnej oraz dokumentowaniu zmian krajobrazu mówił dr inż. Jan Sacha.
Nie zabrakło również tematów związanych bezpośrednio z dziedzictwem kulturowym Wielkopolski. Dr Karolina Echaust z Centrum Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego Powiatu Poznańskiego w Instytucie Skrzynki przedstawiła wyniki badań etnograficznych dotyczących niematerialnego dziedzictwa kulturowego wsi powiatu poznańskiego.
Piotr Basiński z Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej pokazał, jak stworzyć własną trasę narracyjną – spacer historyczno-turystyczny, który może stać się atrakcyjnym sposobem opowiadania o lokalnym dziedzictwie.
Regionalizm to także pamięć i lokalna wspólnota
Ważną częścią Forum były wystąpienia poświęcone konkretnym miejscowościom, organizacjom i inicjatywom społecznym.
Robert Kiszkurno opowiedział o narodzinach Puszczykowa. Dominik Rydian ze Stowarzyszenia Kultury i Dziedzictwa Gminy Kleszczewo przedstawił działalność organizacji jako przykład współczesnego regionalizmu i działań na rzecz zachowania lokalnej pamięci.
Wojciech Lis z Muzeum Ziemi Średzkiej „Dwór w Koszutach” zaprezentował nowe formy działalności naukowej i wydawniczej muzeum, w tym czasopismo „Koszuckie Zeszyty Muzealne”.
Ryszard Chruszczewski, reprezentujący Gminę Suchy Las i Szkołę Podstawową nr 1 im. Wojciecha Bogusławskiego w Suchym Lesie, przedstawił efekty konferencji popularnonaukowej poświęconej udziałowi mieszkańców wsi w Powstaniu Wielkopolskim oraz publikację będącą jej rezultatem.
Spotkanie zakończyły wolne głosy i wnioski, a następnie uczestnicy mieli okazję zwiedzić Dwór Skrzynki z przewodnikiem.
III Forum Regionalistów Wielkopolskich pokazało, że współczesny regionalizm to nie tylko odkrywanie przeszłości. To również nowoczesne technologie, digitalizacja, historia mówiona, edukacja, turystyka, działalność społeczna i wspólne budowanie lokalnej tożsamości.
Forum stało się przestrzenią spotkania ludzi, których łączy przekonanie, że lokalna historia i dziedzictwo wymagają nie tylko ochrony, ale przede wszystkim aktywnego przekazywania kolejnym pokoleniom.
Partnerami III Forum Regionalistów Wielkopolskich byli: Powiat Poznański, Instytut Skrzynki, Archiwum Państwowe w Poznaniu, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, Stowarzyszenie Poznańska Lokalna Organizacja Turystyczna, Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne, Poznańskie Archiwum Historii Mówionej oraz Narodowy Instytut Dziedzictwa – Oddział Terenowy w Poznaniu.
