Historia Dworu i Zespołu pałacowo-parkowego

Wieś Skrzynki

Według Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu, po raz pierwszy nazwa Skrzynki lub Krzynka pojawia się w 1357 roku. Odnosiła się do majątku położonego 6,5 km na południowy wschód od Buku. W tym samym roku archidiakon Andrzej, za zgodą Trojana prepozyta kapituły katedry poznańskiej, wprowadził w Skrzynkach prawo magdeburskie, które w Poznaniu obowiązywało już od 1253 r.

Lata 1871 – 1945

W 1871 r. Gustav Berthold Iffland kupił od niemieckiego porucznika Richarda Gericke, za kwotę 52.000 talarów majątek, w skład którego wchodziły wsie: Lisówki, Skrzynki i Żarnowiec. Majątek przyjął nazwę Ifflandsheim. Na początku lat 70. XIX w. wybudowano w Skrzynkach okazały dwór. Gustav Berthold miał pięcioro dzieci, a w 1894 r. majątek odziedziczył jego najstarszy syn Carl Walter. W 1895 r. Ifflandsheim nadano status dworu rycerskiego. Carl Walter był urzędnikiem królewskim wyższego szczebla. Zginął w niewyjaśnionych okolicznościach podczas podróży służbowej do Wiesbaden w 1899 r. Nie miał dzieci. Po śmierci Carla Waltera właścicielem Ifflandsheim został młodszy syn Gustava, Franz Conrad Iffland.

Dwór w Skrzynkach na przełomie XIX i XX wieku (kartka z 1911 r.)

źródło: Muzeum Regionalne w Stęszewie

Dwór w Skrzynkach 1914 r.

źródło: Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu

Dwór w Skrzynkach

Fotografie z 1937 r.

Przez ponad 20 lat Franz Conrad prowadził świetnie prosperujące i rozwijające się gospodarstwo. Z małżeństwa z Elsą von Hodenberg miał czworo dzieci. Najstarszy syn Walter Paul Otto jeszcze przed I wojną światową wybrał karierę wojskową i wstąpił do armii pruskiej, w której służy w regimencie cesarskim aż do zakończenia wojny i ostatecznie do rozwiązania formacji.

Walter Paul Otto Iffland (ur. 2.01.1895, zm. 30.01.1969) w armii pruskiej, 1915 r.

Po zakończeniu I wojny światowej Walter Paul Otto wyruszył do Afryki, by tam budować gospodarstwo rolne i eksportować jego plony do Europy. W Skrzynkach majątek przejął drugi, młodszy syn Franza Conrada Ifflanda – Conrad Alfred Heinz Iffland. Zgodnie z polskim prawem, na odzyskanych przez nasz kraj po wojnie ziemiach, aby móc dalej prowadzić majątek Ifflandowie przyjęli polskie obywatelstwo. Gospodarstwo w nowej rzeczywistości dalej kwitło.

Conrad Alfred Iffland i Walter Paul Iffland,

synowie Franza Conrada Ifflanda seniora i Else Freifrau von Hodenberg

1936 r.

Franz Conrad zmarł 7 września 1939 roku i został pochowany w dworskim parku w Skrzynkach. Choć dziś grób ten już nie istnieje, to w jego miejscu od 2023 roku znajduje się symboliczny kamień z tablicą pamiątkową. Conrad Alfred Heinz Iffland prowadził gospodarstwo do 1945 roku. W styczniu 1945 roku, z chwilą wkraczania Armii Czerwonej do Poznania, Ifflandowie wyjechali do Niemiec.

Grób Franza Conrada Ifflanda

Franz Conrad Iffland zmarł 7 września 1939 r. po ciężkiej chorobie.

Pochowany został w przydomowym parku

Obecnie w tym miejscu znajduje się tablica pamiątkowa Conrada Ifflanda, 2024 r.

W latach 1943-1945 przebywała także w Skrzynkach żona Waltera Paula Otto – Evelyne z synami: starszym – Walterem, urodzonym w 1939 r. w Norymberdze oraz młodszym – Gero, urodzonym w 1943 roku w Poznaniu. Oni również opuścili Skrzynki w styczniu 1945 roku.

Rodzice Waltera i Conrada Iffland

Else Freifrau von Hodenberg

żona Franza Conrada Ifflanda

1943 r.

Młodszy syn Gustava Bertholda Ifflanda,

urzędnik państwowy.

W roku 1907 zostaje właścicielem Ifflandsheim.

Mąż Elsy von Hodenberg

Buk i okolice (mapa nr 3665)

źródło: Archiwum Map Zachodniej Polski

Skrzynki na mapie Buk i okolice (mapa nr 3665, detal)

źródło: Archiwum Map Zachodniej Polski

Lata 1945 – 1990

Kiedy pod koniec II wojny światowej wojska Armii Czerwonej wkroczyły na teren Skrzynek, majątek rodziny Ifflandów został zrabowany. Przetrwały nieliczne pamiątki, które członkowie rodziny zabrali ze sobą, uciekając na zachód. Po zakończeniu II wojny światowej dwór w Skrzynkach przeszedł na własność Skarbu Państwa. Po przeprowadzeniu reformy rolnej, nastąpiła parcelacja części majątku pomiędzy mieszkańców wsi Tomiczki. Wnętrza dworu zaadoptowano na mieszkania. W owym czasie nie otaczano opieką zarówno parku, jak i dworu. Od 1952 roku obiektem zarządzała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna „Czerwona Gwiazda”. Przez lata dewastacyjnej eksploatacji budynek popadł w ruinę i w niczym nie przypominał tego sprzed II wojny światowej. Ostatni lokatorzy wyprowadzili się z dworu w 1983 roku, kiedy budynek nie spełniał wymogów pozwalających na dalsze zamieszkiwanie.

Od roku 1985 dwór przeszedł w użytkowanie Rejonu Dróg Publicznych w Puszczykowie, podlegającemu resortowi Ministerstwa Komunikacji. Budynek dworu wymagał natychmiastowego remontu, a stan parku w 1987 roku oceniono jako zły. W tym samym roku rozpoczęto projekt pt. „Przebudowa Pałacu w Skrzynkach”, którego zasadniczym celem było utworzenie ośrodka szkoleniowo-wypoczynkowego. W lipcu 1987 roku sporządzono dokumentację projektową, której autorem był architekt mgr. inż. Aleksander Józefowicz. W projekcie uczestniczyli także architekci Z. Czarnowska oraz J. Lewandowski. Prace remontowe dotyczyły praktycznie każdej części budynku. Odnowiono i wyczyszczono fundamenty, użyto nowoczesnych jak na tamte czasy materiałów do prac budowlanych i wykończeniowych, zachowując oryginalne detale architektoniczne. Wyremontowano dach i jego pokrycie, a także wymieniono stolarkę okienną i drzwiową. Istotną zmianą podczas ówczesnych prac remontowych było dobudowanie nowego skrzydła od strony północno-wschodniej, którego powierzchnia przeznaczona została w przyziemiu na jadalnię i kuchnię, a na piętrze na gościnne pokoje z łazienkami. Przebudowa spowodowała zwiększenie powierzchni użytkowej dworu. Remont trwał trzy lata. W marcu 1990 roku do użytku został oddany Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy „Drogowiec” w Skrzynkach. Funkcję dyrektora Rejonu Dróg Publicznych w Puszczykowie pełnił wówczas inż. Janusz Fajfer. Kierowniczką obiektu została Lidia Samolej.

Lata 1990 – 2015

W owym czasie teren wokół dworu został powiększony, park został uporządkowany i pojawiły się liczne nowe nasadzenia roślin. Część terenu zaadoptowano na kort do tenisa ziemnego, a dwór stał się miejscem organizacji konferencji, szkoleń oraz wypoczynku. Ponadto w dworze organizowano rodzinne imprezy okolicznościowe, takie jak: wesela, urodziny, jubileusze, czy komunie. Niestety, pomimo tego, że Dwór w Skrzynkach prosperował nieźle, nie otrzymywał należytego wsparcia finansowego, tak bardzo potrzebnego do utrzymania budynku w dobrej kondycji technicznej. W momencie powstania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i przejęcia majątku Rejonu Dróg Publicznych w 2002 roku, dwór borykał się z licznymi problemami natury technicznej, doszło do jego zawilgocenia i powolnego niszczenia budynku. Generalna Dyrekcja Dróg Karowych i Autostrad ostatecznie zrezygnowała z użytkowania obiektu i zwróciła go Skarbowi Państwa.

Fotografie dworu z lat 1990 – 2015 udostępnione dzięki uprzejmości Pani Lidii Samolej.

Lata 2015 – 2024

W 2015 roku właścicielem Dworu i parku w Skrzynkach został Powiat Poznański, który otrzymał go w darowiźnie od Skarbu Państwa. Niestety ze względu na katastrofalny stan techniczny budynek nie mógł być użytkowany. i ponownie wymagał przeprowadzenia gruntownych prac remontowych. Rozpoczęto je w 2019 roku, a zakończyły się w 2022 roku. W wyniku remontu powierzchnia użytkowa Dworu ponownie zyskała nową przestrzeń. Od części północno-wschodniej dobudowano okazały taras. Latem stanowi on doskonałe miejsce wypoczynku dla gości restauracji. Poddasze dworu zostało zaadaptowane na pokoje noclegowe. Obiekt po remoncie ma ok. 1550 m2 powierzchni użytkowej. W dowrze znajdują się między innymi: 3 sale konferencyjne, restauracja, bar, 27 pokoi noclegowych (53 miejsca), sauna, a także galeria fotografii oraz Sala Pamięci i Tradycji.

Rewitalizacja Dworu Skrzynki 2019 – 2022 r.

W międzyczasie, w 2020 roku, na mocy Uchwały Rady Powiatu w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 roku numerze XX/243/VI/2020, powołano Instytut Skrzynki – Instytut Dokumentacji, Rozwoju i Promocji Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego Powiatu Poznańskiego. Dwór Skrzynki stał się siedzibą tej samorządowej instytucji kultury, która prowadzi w dworze ośrodek konferencyjno-szkoleniowy oraz Centrum Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego Powiatu Poznańskiego. Restauracja Dworu Skrzynki, ciesząca się wysoką renomą wśród gości, specjalizuje się w kuchni polskiej i wielkopolskiej. Jest pierwszym przystankiem na Szlaku Kulinarnym „Smaki Powiatu Poznańskiego”, którego operatorem jest Instytut Skrzynki. Najwyższej jakości produkty trafiające na stoły gości restauracji pochodzą od sprawdzonych, lokalnych producentów. W przyziemiu Dworu w znajdującej się Sali Pamięci i Tradycji eksponowane są zbiory kolekcjonerów, a także pamiątki przekazane przez rodzinę Ifflandów.

Instytut Skrzynki gromadzi też i udostępnia Księgozbiór podręczny, z którego mogą korzystać wszyscy zainteresowani pogłębieniem wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego, kulinariów, krajoznawstwa, przyrody, lokalnych muzeów, zasłużonych Wielkopolan oraz kultury, sztuki i tradycji powiatu poznańskiego i Wielkopolski. Obiekt idealnie sprawdza się jako miejsce konferencji, szkoleń, imprez firmowych i biznesowych, ale także uroczystości rodzinnych, takich jak wesela, komunie, jubileusze czy konsolacje. Park wokół Dworu jest też znakomitym miejscem licznych wydarzeń plenerowych.

Zarówno we wnętrzach, jak i w otaczającym parku odbywają się wydarzenia kulturalne i artystyczne: koncerty, spotkania literackie i spotkania z kolekcjonerami, wystawy fotografii,, seanse kina letniego oraz inne ciekawe inicjatywy. Organizowane są także warsztaty i tematyczne spotkania kulinarne z ekspertami smaku.

Więcej informacji o działalności Instytutu Skrzynki i dworu dostępnych jest na stronach:

Dwór Skrzynki czerwiec 2022 r.