W środowisku nalewkarzy trwa ogólnopolski proces zmierzający do wpisania „Tradycji polskiego nalewkarstwa” na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Kluczowym elementem tych przygotowań są społeczne konsultacje, które odbywają się w różnych regionach kraju.
Idea oraz proces przygotowania wniosku o wpis narodziły się w marcu tego roku w Dworze Skrzynki. Od tego czasu odbywały się liczne spotkania z twórcami, m.in. na Podlasiu, mające na celu zintegrowanie środowiska i wspólne wypracowanie założeń ochrony tego dziedzictwa.
Inauguracja cyklu w Poznaniu
W ramach tych ogólnokrajowych działań, 14 sierpnia 2026 roku w Wielkopolskiej Izbie Rzemieślniczej w Poznaniu zainaugurowano cykl „Otwarte Spotkania Nalewkowe”.
To ważne wydarzenie w stolicy Wielkopolski stanowiło jedno z ogniw szerszego łańcucha konsultacji społecznych prowadzonych w skali całego kraju. Organizatorzy podkreślają, że „Otwarte Spotkania Nalewkowe” w Poznaniu mają charakter cykliczny – będą odbywały się co roku, niezależnie od momentu wpisania tradycji nalewkarskich na krajową listę. Mają one bowiem na celu trwałe wspieranie dialogu między twórcami, rzemieślnikami i ekspertami.
Ogólnopolski Dzień Tradycji Nalewkarskich
Niezwykle doniosłym momentem poznańskiego spotkania było ogłoszenie przez Jana Babczyszyna – Prezesa Fundacji Instytutu Skrzynki proklamacji ustanawiającej 15 sierpnia Ogólnopolskim Dniem Tradycji Nalewkarskich.
- Poparcie społeczne: Pod dokumentem proklamacyjnym, prezentowanym w różnych miejscach w Polsce, widnieje już około 200 podpisów twórców i pasjonatów.
- Możliwość dołączenia: Inicjatywa jest otwarta. Osoby, które chciałyby dołączyć do grona osób proklamujących to święto, mogą to zrobić zdalnie poprzez stronę internetową Instytutu Skrzynki, gdzie dostępny jest tekst proklamacji.
Cele i misja inicjatywy
Głównym założeniem całego procesu konsultacji jest pokazanie nalewkarstwa w szerokim kontekście kulturowym i rzemieślniczym:
- Żywe dziedzictwo: Ochrona wiedzy o surowcach (zioła, owoce, kwiaty, przyprawy), technikach maceracji, proporcjach i kulturze podawania.
- Integracja środowiska: Stworzenie płaszczyzny, w której doświadczenie mistrzów spotyka się z wiedzą ekspertów i energią młodszych pokoleń.
- Rzemiosło towarzyszące: Ukazanie nierozerwalnych związków nalewkarstwa z innymi tradycyjnymi zawodami, takimi jak hutnictwo szkła, drukarstwo, grawerowanie, czy projektowanie butelek, karafek, kieliszków i etykiet.
Przebieg poznańskiego spotkania
Wydarzenie w Poznaniu zostało podzielone na trzy merytoryczne bloki:
- Część historyczno-merytoryczna: Dyskusja o miejscu nalewek w polskiej kulturze oraz o formalnym procesie ubiegania się o wpis na listę dziedzictwa.
- Warsztaty mistrzowskie: Praktyczna wymiana wiedzy dotycząca wyboru składników i technik maceracji.
- Konfrontacje nalewkowe: Merytoryczna ocena ponad 160 nalewek, stanowiąca doskonałą okazję do doskonalenia receptur.
Grono ekspertów i prelegentów
W inauguracyjnym spotkaniu w Poznaniu udział wzięli przedstawicielskie środowiska związane z nalewkarstwem, dziedzictwem kulinarnym, botaniką, kulturą smaku i rzemiosłem. Wśród zaproszonych ekspertów i praktyków znaleźli się m.in.:
- Jan Babczyszyn – Dyrektor Instytutu Skrzynki i animator festiwali smaku i konkursów nalewek (prowadzący spotkanie)
- dr Karolina Echaust – Kierownik Centrum Dziedzictwa Kulturowego i Kulinarnego w Instytucie Skrzynki
- Andrzej Fiedoruk – Pisarz, socjolog i historyk ze Stowarzyszenia Bractwo Nalewkarzy
- Tomasz Łuczak – Narodowy Instytut Dziedzictwa, Oddział Terenowy w Poznaniu
- Hieronim Błażejak – Mistrz Polskich Nalewek, Stowarzyszenie Polska Akademia Smaku
- Andrzej Nowocień – Mistrz Polskich Nalewek, Stowarzyszenie Bractwo Nalewkarzy
- Adam Łukawski – Kolekcjoner artefaktów związanych z historią polskich fabryk nalewek i wódek
- Tomasz Łuszpiński – Twórca ziołowego „Likieru Karkonoskiego”
- dr Lucjan Rutkowski – Botanik i ziołoznawca
- Witold Wróbel – Ambasador sieci Culinary Heritage Europe
Organizatorzy i Partnerzy
Organizatorem działań jest Fundacja Instytutu Skrzynki. Partnerami inicjatywy są: Wielkopolska Izba Rzemieślnicza, Instytut Skrzynki, Stowarzyszenie Bractwo Nalewkarzy, Stowarzyszenie Polska Akademia Smaku, Fundacja Ogólnopolskiego Festiwalu Dobrego Smaku, Krajowa Rada Gastronomii i Cateringu, Culinary Heritage Europe oraz Powiat Poznański.
Akt Proklamacji:
