W dniu 10.12.2025 roku na 20. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w New Delhi w Indiach, na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości zostały wpisane Tradycje plecionkarstwa w Polsce.
Tradycje plecionkarstwa w Polsce są siódmym wpisem. Do tej pory wpisano następujące tradycje:
- Szopkarstwo krakowskie (2018)
- Kultura bartnicza (2020)
- Sokolnictwo (2021)
- Tradycja dywanów kwiatowych na procesje Bożego Ciała (2021)
- Flisactwo (2022)
- Polonez – tradycyjny taniec polski (2023)
Jak podaje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Plecionkarstwo należy do najstarszych dziedzin rękodzieła w Polsce. Wyplatane kosze, naczynia i pojemniki od wieków towarzyszyły codziennemu życiu – od królewskich folwarków, przez wiejskie gospodarstwa, aż po współczesne domy i przestrzenie publiczne. Często była to praca wykonywana na marginesie innych prac gospodarskich. W regionach o słabo rozwiniętym przemyśle i mało żyznej ziemi z czasem stało się jednak głównym zajęciem. Przykładem są okolice Nowego Tomyśla, gdzie od XVIII wieku rozwijano uprawę wikliny, stwarzając warunki do rozwoju plecionkarstwa jako zawodu. Początek szkolnictwa w zakresie plecionkarstwa w Polsce dała Szkoła Koszykarska w Rudniku nad Sanem, utworzona w 1878 roku.
Tradycja plecionkarstwa opiera się na dwóch filarach: kunszcie ręcznej pracy przekazywanej z pokolenia na pokolenie oraz głębokiej wiedzy o naturze, pozwalającej pozyskiwać i odpowiednio przygotowywać naturalne surowce – wiklinę, słomę czy korzenie drzew.
Podstawowym surowcem wykorzystywanym w tej sztuce zawsze były materiały pochodzenia roślinnego – łodygi traw, słomy, korzenie sosny czy jałowca. Tym, co wyróżnia polskie plecionkarstwo, jest dominacja wikliny jako materiału podstawowego. To element głęboko zakorzeniony w lokalnej historii i kulturze rzemiosła. Jej silne powiązanie z rzekami sprawiło, że tradycje plecionkarskie są silnie związane z ekologią i dziedzictwem nadrzecznych krajobrazów.
Kształty i wielkości wyplatanych koszy były różne. Do popularnych należały koszyki o dnach płaskich, okrągłych, owalnych lub półkolistych z pałąkami. Używano ich do przechowywania ziemniaków, warzyw, owoców i drobnych sprzętów. Służyły też do przenoszenia żywności dla osób pracujących w polu, a także jako kosze piknikowe dla osób wyjeżdżających w plener. W koszach magazynowano także drewno lub węgiel. W plecionkarstwie dużą uwagę zwracano też na estetykę przedmiotów, dzięki czemu formy plecionkarskie właściwie się nie zmieniały.” (źródło: Plecionkarstwo wpisane na Listę UNESCO – Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Portal Gov.pl)
Zachęcamy do obejrzenia filmu promocyjnego dotyczący Tradycji Plecionkarstwa.
Warto dodać, że w powicie poznańskim jednym z depozytariuszy Tradycji plecionkarstwa jest Tadeusz Pięta z Tomiczek, który swoją pracą i pasją plecionkarza wielokrotnie dzielił się z uczestnikami warsztatów, prelekcji również tych organizowanych w Instytucie Skrzynki.
